Stewart Butterfield

Temsil ettiği kalıp

Butterfield, ölmüş projenin çoktan kurmuş olduğu iç aracı yayına aldı. Bunu iki kez yaptı; kurtarma değil de kalıp olmasının sebebi bu.

Flickr, 2002'de Game Neverending adlı tarayıcı oyununu yapmak için kurduğu Ludicorp'tan çıktı. Oyun rafa kalktı. Flickr 10 Şubat 2004'te, o oyun için üretilmiş araçlardan derlenerek yayına girdi; Yahoo, Ludicorp'u yaklaşık on üç ay sonra satın aldı.

Yahoo'dan ayrıldıktan sonraki yıl aynı hamleyi tekrarladı. Tiny Speck 2009'da, Flickr'dan üç eski çalışma arkadaşıyla birlikte kuruldu ve Glitch için 15 milyon doların üzerinde para topladı: üretim ve toplama üzerine kurulu, içine kasıtlı olarak dövüş konmamış çok oyunculu bir tarayıcı oyunu. Glitch Eylül 2011'de herkese açıldı, Kasım'da yeniden beta'ya döndü. Kırk kadar kişi, Kuzey Amerika'ya dağılmış hâlde çalışıyordu. Kendi işleyişleri için IRC üzerine kendi mesajlaşma sistemlerini kurmuşlardı: dosya yükleme, aranabilir arşiv, otomatik bildirim. E-postalarının yerini almıştı. Kimse buna para ödemiyordu. Kimseye kullanması söylenmemişti.

15 Kasım 2012'de Glitch'i herkesin önünde kapattı. Aynı duyuruda, ekibin oyun dünyasının dışında da uygulaması olan bir mesajlaşma teknolojisi geliştirdiği ve küçük bir çekirdek ekibin yeni ürünler üzerinde çalışacağı yazıyordu. Bitiş ile bir sonraki taahhüt aynı cümleydi. Sunucular 9 Aralık'ta kapandı; geriye kalan şeyin prototipi yaklaşık bir ay sonra çalışıyordu.

Yani bu bir yön değiştirme değil. Bu hikâyenin bulanık anlatımı işe yaramayan anlatımdır. Bu hamle bir envanter. Batmakta olan bir proje iki şey üreten bir fabrikadır: işlemeyen ürün ve o ürünün denenebilmesi için kurulmak zorunda kalan her şey.

Hangi engele değiniyor

Sayılar sorunu çoktan cevapladıysa ve sen hâlâ onu finanse ediyorsan, bu yazı senin için.

Bu okurun ne olmadığına dikkat et: kafası karışık değil. Kanıt bir süre önce geldi. Takılıp kalmasının sebebi, durmanın çalışma hayatının uzunca bir bölümünü zarar yazmaya çevirmesi; devam ettiği her hafta da o zararı büyütüyor. Çözülmüyor, birikiyor.

Batık maliyet aslında duramamak değil. Değerin nerede durduğuna dair bir muhasebe hatası. Takılan kurucu tek satırlık bir defter tutar — ürün — dolayısıyla ürünü kapatmak bütün harcamayı sıfıra yazar ve buna kimse gönüllü olmaz. Altındaki içgüdü sağlamdır: gerçek bir emek harcandı ve o emek bir şey üretti.

Butterfield buna kararlılıkla cevap vermedi. Defteri değiştirdi. Yıllarca bir oyun yapmak, oyun olmayan varlıklar üretmişti; o varlıkları yayına almak harcamayı başka bir nesne üzerinden geri kazandırdı. Yıllar boşa gitmedi. Yanlış yere sermayeleştirilmişti.

Batık maliyet için doğru, devam etmekle durmak arasında donup kalmış bir kurucu için zayıf bir örnek olmasının sebebi de bu. O donmadı; iki kez ve hızlı karar verdi. Kayıtların sana verdiği şey cesaretten daha dar: değerli olan araçların kendisiydi ve onu her gün kullanan, yalnızca yanlış müşteri olan insanlar çoktan vardı.

Çalabileceğin üç hamle

Ölmüş projenin kurduğu ve gerçekten işleyen şeyleri listele. Düşünme değil — tek oturuşta bir liste. Projenin ürettiği her iç araç, betik, veri seti, entegrasyon ve çalışma ilişkisi. Satır başına iki sütun: bunu kimse söylemeden kim kullandı ve Cuma günü ortadan kalkarsa onlarda ne bozulur. Bu bir cesaret işi değil, kanıt işi; kötü bir günde de liste bitirebilirsin.

Bitişi ve bir sonraki taahhüdü tek duyuru yap. Bitişi tek başına gönderme. Aynı mesajda, aynı kişilere, geriye kalan varlığı ve üzerinde kimin çalışacağını söyle. Bir kurucuyu ölmüş projenin içinde tutan şey nadiren projedir. Durmanın öteki tarafındaki boşluktur; izleyen herkesin gözü önünde. Devamını aynı nefeste söylemek o boşluğu açılmadan kapatır.

Dost bir ekibi tamamen geçmeye zorla ve eskisini kapat. Envanterindeki en güçlü satırı al ve şirketinin dışından tek bir ekibi iki hafta boyunca yalnızca onu kullanır hâle getir. Tiny Speck bunu önce kendine yaptı. Geri dönüşü açık bırakılmış bir deneme hiçbir şey ölçmez; açık kalan yol her hatayı yutar.

Kalıp nerede kırılıyor

Bu yan ürün hamlesi bir karar gibi anlatılır; oysa bir bilançonun üzerinde yürüdü. Tiny Speck Glitch için 15 milyon doların üzerinde para toplamıştı; oyun kapandığında Butterfield kalan sermayeyi yatırımcılarına geri teklif etti, onlar kabul etmedi ve sıradaki denemeyi fonladı. Aracı sonra kuran dört kişi daha önce birlikte şirket satmış Flickr ekibindendi.

Yani ön koşul içgörü değil. Kapanıştan sağ çıkan, fonlanmış ve kıdemli bir ekip. Ölmüş projen sana bunları bırakmıyorsa dürüst hâli daha küçüktür: geriye kalan varlığı ikinci bir şirket olarak değil, tek bir yapıt olarak çıkar.

Bu hafta ne yapmalı

Envanteri tek oturuşta çıkar. Sonra en üstteki satırı şirketinin dışından bir kişiye götür ve ona anlat. Anlatırken aracı savunma, yalnızca tarif et. Ardından o kişiden aynı şeyi ikinci birine anlatmasını iste, sen dinle.

Butterfield'a göre, yaptığın işi birine, o kişinin gidip üçüncü birine güvenilir biçimde anlatabileceği kadar açıklayamıyorsan, o iş muhtemelen umutsuzdur. Bu testin bedeli bir kahve.

İkinci elden anlatımda neyin ayakta kaldığını dinle. Tanınmaz hâlde geri geliyorsa elinde henüz bir ürün yok, bir tercih var — ve bunu bir çeyrek sonra değil bu hafta öğrendin. Olduğu gibi geri geliyorsa, harcamayı geri kazandıran satıra bakıyorsun.